Er was een tijd waarin een cleanser, dagcrème en misschien een potje oogcrème al behoorlijk als een skincareroutine voelde. Inmiddels kun je zonder veel moeite een badkamerplank vullen met toners, essences, exfolianten, serums, boosters, moisturizers, gezichtsoliën en slaapmaskers — allemaal met hun eigen plek in de volgorde.
Daar is op zichzelf niets mis mee. Skincare kan verzorging zijn, maar ook een ritueel waar je simpelweg plezier aan beleeft. Alleen is ergens onderweg het aantal stappen bijna een maatstaf geworden voor hoe serieus je met je huid bezig bent.
Aan de andere kant kwam daar skinimalism tegenover te staan: weg met al die flesjes, terug naar drie simpele stappen.
Maar ook dat maakt van skincare vooral een telspelletje.
Je huid weet niet of je routine uit drie of tien stappen bestaat. Ze weet ook niet dat het ene product volgens het etiket een toner heet en het volgende een essence. Uiteindelijk krijgt je huid formules met ingrediënten voorgeschoteld die iets doen — of soms ongeveer hetzelfde doen als iets wat je vijf minuten eerder al hebt aangebracht.
De interessantere vraag is daarom niet hoeveel skincare je mág gebruiken. Het is welke functies je routine moet vervullen om te doen wat jij ervan verwacht.
Een goede routine begint niet met een aantal stappen
Als je een badkamerkast met acht producten voor me neerzet en vraagt: is dit te veel?, kan ik daar eigenlijk nog niets zinnigs over zeggen.
Misschien zitten er drie serums tussen die grotendeels hetzelfde doel hebben. Misschien gebruikt iemand juist meerdere producten omdat één ervan een voorgeschreven behandeling is en de rest van de routine daarop is aangepast. Misschien doet een zonnecrème overdag prima dienst als verzorgende laag en staat de moisturizer alleen voor ’s avonds op de plank.
Het aantal flesjes vertelt me dus verrassend weinig.
Ik wil eerst weten wat ieder product daar staat te doen.
Voor veel mensen heeft een routine een paar vrij nuchtere taken. Je wilt verwijderen wat weg moet, je huid voldoende comfortabel en verzorgd houden en haar overdag beschermen tegen uv-straling. Heb je daarnaast een concreet huiddoel, dan kun je daar gericht iets voor toevoegen.
Dat klinkt misschien minder spannend dan een perfecte routine in negen stappen, maar het geeft je wel een veel bruikbaarder uitgangspunt. Want zodra je in functies begint te denken, kun je ook herkennen wanneer twee verschillende producten eigenlijk voor dezelfde baan solliciteren.
Reinigen begint bij de vraag wat je wilt verwijderen
Je gebruikt voor de badkamer ook niet automatisch dezelfde aanpak als voor de woonkamer. Wat je nodig hebt, hangt af van wat je probeert schoon te maken.
Voor je huid geldt hetzelfde.
Na een dag met zonnecrème, foundation en waterproof mascara zit er iets anders op je huid dan wanneer je ’s ochtends wakker wordt. Dat maakt het weinig logisch om iedere reinigingsbeurt volgens exact hetzelfde stappenplan uit te voeren.
’s Avonds wil je make-up, zonnecrème, zweet, talg en vuil voldoende verwijderen. Voor veel dagelijkse situaties kan één geschikte cleanser dat prima doen. Draag je veel of waterbestendige make-up of een product dat zich lastig laat verwijderen, dan kan een dubbele reiniging handig zijn: eerst iets dat die producten goed losmaakt, daarna eventueel een milde cleanser.
Maar double cleansing is geen huidverzorgingsdiploma dat je iedere avond moet behalen. Als één reiniger alles goed verwijdert en je huid daarna prettig aanvoelt, hoeft een tweede stap niet automatisch iets te verbeteren.
Ook ’s ochtends bestaat er geen universele reinigingsplicht. Sommige mensen vinden water voldoende, anderen voelen zich prettiger wanneer ze een milde cleanser gebruiken. Een vettere huid, producten die je ’s nachts hebt gebruikt en simpelweg persoonlijke voorkeur kunnen daarin meespelen.
Belangrijker is wat er na het reinigen gebeurt. Schoon hoeft niet hetzelfde te betekenen als kurkdroog. Een huid die strak trekt, branderig voelt of begint te schilferen is geen bewijs dat je cleanser extra grondig zijn werk heeft gedaan.
De functie is reinigen. Niet je huid laten voelen alsof ze zojuist ruzie heeft gehad met afwasmiddel.
Wanneer heeft een moisturizer echt iets toe te voegen?
Moisturizer wordt vaak als een vaste productcategorie in een routine gezet: reinigen, serum, moisturizer, klaar.
Maar ook hier is de functie interessanter dan de naam op de verpakking.
Een moisturizer kan onder andere helpen om water in de huid vast te houden en de huidbarrière te ondersteunen. Dat kan prettig of belangrijk zijn wanneer je huid droog of trekkerig aanvoelt, maar ook wanneer andere producten in je routine haar wat meer uitdagen.
Dat betekent niet dat iedereen op ieder moment dezelfde hoeveelheid verzorging nodig heeft. Een rijke crème die in de winter heerlijk aanvoelt, kan op een warme zomerdag veel te veel zijn. En een zonnecrème die voldoende verzorgend is, kan overdag voor sommige mensen meteen de functie van moisturizer overnemen.
Andersom is een vette huid niet automatisch een huid die geen verzorging nodig heeft. Talg en vocht zijn niet hetzelfde, en hoe glanzend je huid wordt vertelt niet in zijn eentje hoe comfortabel haar barrière functioneert.
Daarom kijk ik liever naar wat je huid nodig heeft dan naar de regel dat er ergens tussen serum en SPF verplicht een pot crème moet verschijnen.
Voelt je huid comfortabel, gebruik je al een product dat voldoende verzorging biedt en heb je geen andere reden om nog een laag toe te voegen? Dan hoef je geen moisturizer te gebruiken alleen omdat het schema zegt dat het tijd is voor stap vier.
Zonbescherming is een ander soort stap
Tot nu toe kun je bij veel producten terecht zeggen: het hangt ervan af.
Bij zonbescherming ligt dat iets anders.
Uv-straling kan de huid beschadigen en speelt een rol bij onder andere zonnebrand, huidkanker en zichtbare huidveroudering. Bescherming tegen de zon heeft daarom een preventieve functie die niet afhankelijk is van de vraag of je toevallig een serum, oogcrème of retinoïde gebruikt.
Daarom grijp ik bij zonnecrème veel minder snel naar het schrappen-potlood.
Dat maakt SPF 50 natuurlijk nog geen onzichtbaar schild waarmee je onbeperkt in de zon kunt blijven. Zonnecrème is onderdeel van zonbescherming, naast bijvoorbeeld schaduw, kleding en verstandig omgaan met blootstelling. Gebruik een geschikte breedspectrumzonnecrème voldoende royaal en volg de aanwijzingen voor gebruik en opnieuw aanbrengen.
Het interessante voor je routine is vooral dat zonnecrème niet noodzakelijk alleen maar nog een extra product is. Een formule kan bijvoorbeeld ook voldoende hydraterend en verzorgend zijn om overdag een aparte moisturizer overbodig te maken.
Eén product. Meer dan één functie.
En precies daar begint het tellen van stappen zijn nut te verliezen.
Toner, essence en serum: verschillende flesjes kunnen dezelfde baan hebben
Dit is waar een badkamerplank snel interessant wordt.
Toner, essence en serum klinken als drie verschillende stappen. In routines worden ze ook vaak zo weergegeven: eerst toner, dan essence, daarna serum.
Maar die namen vertellen je niet automatisch wat drie specifieke producten daadwerkelijk voor je huid doen.
Een toner kan vooral hydraterende ingrediënten bevatten. Een essence kan óók voornamelijk hydrateren. Een serum kan eveneens rond hydratatie zijn opgebouwd. De textuur, formulering en concentraties kunnen verschillen, maar alleen het woord op de voorkant van de verpakking vertelt je niet of je huid drie verschillende functies krijgt.
Dat betekent niet dat je nooit alle drie zou mogen gebruiken. Misschien vind je de verschillende texturen prettig. Misschien hebben de producten daadwerkelijk verschillende doelen. Misschien geniet je gewoon van het ritueel.
Allemaal geldige redenen.
Maar wanneer je probeert te bepalen wat je huid nodig heeft, stel ik liever een andere vraag:
Wat doet dit product dat nog niet door iets anders in mijn routine wordt gedaan?
Dat is een veel bruikbaardere vraag dan: hoort een essence vóór of na mijn serum?
Misschien ontdek je dat drie producten allemaal vooral hydratatie toevoegen en dat je huid met één ervan net zo tevreden is. Misschien blijkt juist dat ieder product een duidelijke eigen functie heeft.
Het punt is niet dat minder altijd beter is. Het punt is dat meer pas betekenis krijgt wanneer je weet wat dat meer eigenlijk toevoegt.
En die aparte oogcrème dan?
Oogcrème is een mooi voorbeeld van hoe een productcategorie soms belangrijker kan gaan lijken dan de functie erachter.
De huid rond je ogen is dun en kan andere behoeften of gevoeligheden hebben dan de rest van je gezicht. Dat betekent alleen niet automatisch dat er een apart potje nodig is om die behoeften te verzorgen.
Sommige oogproducten zijn specifiek geformuleerd voor gebruik rond de ogen of bevatten ingrediënten en texturen die je daar prettig vindt. Dat kan een prima reden zijn om er een te gebruiken. Ook kan je gewone gezichtsverzorging soms prima rond de oogcontour worden gebruikt, afhankelijk van de formule en de gebruiksaanwijzing.
De vraag is opnieuw niet: hoort oogcrème in een complete routine?
De vraag is: heb ik rond mijn ogen iets nodig wat mijn andere producten mij daar niet geven?
Als het antwoord ja is, heeft dat aparte product een functie. Als het antwoord vooral is dat je ooit hebt geleerd dat oogcrème stap vijf hoort te zijn, dan mag je best eens kritisch naar dat kleine, vaak opvallend dure potje kijken.
Actieve ingrediënten zijn geen Pokémon
Dan komen we bij de categorie waarbij meer niet alleen overbodig kan worden, maar ook daadwerkelijk ingewikkeld: actieve ingrediënten.
Zodra een ingrediënt overal opduikt, voelt het al snel alsof het ook in jouw routine hoort. Retinoïden. Salicylzuur. Azelaïnezuur. Vitamine C. Glycolzuur. Niacinamide.
Je hoeft ze niet allemaal te verzamelen.
Een actief ingrediënt is interessant wanneer het past bij iets wat je met je huid wilt bereiken. Daarom vind ik “welk probleem probeer ik aan te pakken?” een veel betere startvraag dan “welk populair ingrediënt ontbreekt nog in mijn routine?”
Want een ingrediënt op een etiket is nog geen persoonlijk behandelplan.
De uiteindelijke werking en verdraagbaarheid hangen onder meer samen met de formule, concentratie en gebruiksfrequentie. En ook de rest van je routine doet ertoe. Vijf ingrediënten die afzonderlijk interessant zijn, worden niet automatisch vijf keer zo effectief wanneer je ze allemaal tegelijk begint te gebruiken.
Sterker nog: als je maandag drie nieuwe serums, een exfoliant en een retinoïde introduceert en je huid donderdag protesteert, heb je jezelf ook een klein detectiveprobleem cadeau gedaan.
Daarom is één actief product tegelijk toevoegen vaak veel informatiever. Je kunt zien hoe je huid reageert, rustig opbouwen waar dat nodig is en bij problemen beter achterhalen wat waarschijnlijk de aanleiding was.
Sommige actieve producten vragen bovendien specifieke voorzichtigheid. Topische retinoïden worden bijvoorbeeld uit voorzorg afgeraden tijdens de zwangerschap en bij een zwangerschapswens. Gebruik je medicinale huidproducten, ben je zwanger of heb je een huidprobleem waarvoor behandeling nodig is, dan gaat persoonlijk advies van een arts of apotheker voor op een routine die je online hebt gevonden.
Wanneer wordt een uitgebreide routine dan wél te veel?
Niet bij product nummer zes.
En ook niet automatisch bij nummer tien.
Een routine wordt voor mij vooral te veel wanneer je niet meer kunt uitleggen waarom de verschillende stappen erin zitten — of wanneer de routine zichzelf begint tegen te werken.
Misschien gebruik je meerdere producten met sterk overlappende functies zonder dat je daar bewust voor kiest. Misschien stapel je actieve ingrediënten waardoor je huid steeds geïrriteerd raakt. Misschien verander je zoveel tegelijk dat je geen idee meer hebt waarop je huid reageert.
Of misschien is je routine theoretisch prachtig, maar zo uitgebreid dat je haar drie avonden per week overslaat omdat je simpelweg geen zin hebt in een halfuur badkameradministratie.
Dat telt ook.
Een routine werkt uiteindelijk alleen wanneer je haar daadwerkelijk kunt en wilt gebruiken. Consistent een eenvoudige routine volgen die bij je huid en doelen past, is zinvoller dan een indrukwekkende verzameling producten die vooral decoratief naast de wastafel staat.
En dan is er nog iets wat in skincareadviezen verrassend weinig wordt genoemd: geld.
Als twee producten grotendeels dezelfde functie vervullen, hoef je ze niet allebei te kopen om goed voor je huid te zorgen. Beauty mag plezier kosten als je dat ervoor over hebt. Het hoeft alleen niet vermomd te worden als noodzaak.
Dus: hoeveel skincare heeft je huid nodig?
Er bestaat geen magisch aantal stappen dat voor iedere huid werkt.
Voor de ene persoon kan reinigen waar nodig, voldoende verzorging en dagelijkse zonbescherming een complete routine vormen. Iemand anders voegt daar doelgericht een behandeling of serum aan toe. Een voorgeschreven behandeling kan weer andere eisen stellen. En als jij tien producten heerlijk vindt, precies weet wat ze doen, je huid ze goed verdraagt en je budget er niet spontaan van begint te huilen: ook prima.
Je hoeft je badkamerkast dus niet leeg te trekken in naam van skinimalism. Je hoeft hem ook niet verder te vullen omdat iemand op sociale media heeft besloten dat je nog een essence mist.
Kijk in plaats daarvan eens naar ieder product dat je gebruikt en stel jezelf een paar simpele vragen.
Wat verwacht ik hiervan? Welke functie heeft het? Heb ik die functie nodig? Doet een ander product dit al? En misschien wel de meest praktische: merk ik dat deze routine voor míj werkt en kan ik haar prettig blijven gebruiken?
Je huid telt geen stappen.
Misschien hoeven wij dat dan ook niet te doen.
Geef een reactie